شاهنامه - ضحاک - گفتار اندر رفتن فریدون به جنگ ضحاک

برداشت  از گالری فرناز



گفتار اندر رفتن فریدون به جنگ ضحاک

 از میان گفتگوی خواهران جمشید و فریدون:

«که نو باش تا هست گیتی کَهُن»

نیم بیت  بسیار زیبای :

«به نرگس گل سرخ را داد نم» انگیزه ی گزینش عکس می باشد.

برا ی خواندن داستان روی عنوان تقه بزنید.

گفتار اندر داستان کاوه ی آهنگر با ضحاک تازی

گفتار اندر داستان کاوه ی آهنگر با ضحاک تازی   چُنان بُد که ضحّاک را روز و شب   به نام فِریدون گشادی دو لب   185 بران بُرزبالا ز بیم نشیب   شده از آفْرِیدون دلش پر نِهیب     چُنان بُد که یک روز بر تخت عاج   نِهاده بسربر ز پیروزه تاج     ز هر کشوری مهتران را بخواست   که در پادشاهی کُنَد پشت راست     از آن پس چُنین گفت با موبدان   که ای پرهنر با گهر بخردان     مرا در نِهانی یکی دشمن ست   که بربخردان این سَخُن روشن است   190 ندارم همی دشمن خُرد خوار   بترسم همی از بد روزگار     همی زین فزون بایدم لشکری   هم از مردم و هم ز دیو و پری     یکی لشکری خواهم انگیختن   ابا دیو مردم برآمیختن     بباید بدین بود همداستان   که من ناشکبیم بدین داستان     یکی محضر اکنون بباید نوشت   که جز تخم نیکی سپهبد نکِشت   195 نگوید سَخُن جز همه راستی   نخواهد به داد اندرون کاستی     ز بیم سپهبد همه راستان   بدان کار گشتند همداستان     بدان محضر اَژدَها ناگزیر   گواهی نبشتند برنا و پیر     همانگه یکایک ز درگاه شاه   برآمد خروشیدن دادخواه     ستم دیده را پیش او خواندند   بر نامدارانْش بنشاندند   200 بدو گفت مهتر به روی دژم   که برگوی تا از که دیدی ستم     خروشید و زد دست بر سر ز شاه   که شاها منم کاوه ی دادخواه     یکی بی زیان مرد آهنگرم   ز شاه آتش آید همی بر سرم     تو شاهی وُگر اَژدَها پیکری ؟   بباید زدن داستان ، آوری     اگر هفت کشور به شاهی تُراست   چرا رنج و سختی همه بهر ماست   205 شماریْت با من بباید گرفت   بدان تا جهان ماند اندر شِگِفت     مگر کز شمار تو آید پدید   که نوبت ز گیتی به من چون رَسید     که مارانْت را مغز فرزند من   همی داد باید ز هر انجمن     سپهبد به گفتار او بنگرید   شِگِفت آمدش کان سَخُن ها شنید     بدو باز دادند فرزند اوی   به خوبی بجُستند پیوند اوی   210 بفرمود پس کاوه را پادشا   که باشد بدان محضر اندر گُوا     چو برخواند کاوه همه محضرش   سبک سوی پیران آن کشورش     خروشید کای پایمردان دیو   بریده دل از ترس گیهان خدیو     همه سوی دوزخ نِهادید روی   سپر دید دل ها به گفتار اوی     نباشم بدین محضر اندر گُوا   نه هرگز براندیشم از پادشا   215 خروشید و برجست لرزان ز جای   بدرّید و بسپَرد محضر به پای     گرانمایه فرزند او پیش اوی   ز ایوان برون شد خروشان به کوی     مِهان شاه را خواندند آفرین   که ای نامور شهریار زَمین     ز چرخ فلک بر سرت باد سرد   نیارد گذشتن به روز نبرد     چرا پیش تو کاوه ی خام گوی   بسان هَمالان کند سرخ روی   220 همی محضر ما به پیمان تو   بدَرّد ، بپیچد ز فرمان تو     کَی نامور پاسخ آورد زود   که از من شِگِفتی بباید شُنُود     که چون کاوه آمد ز درگه پدید   دو گوش من آواز او را شنید     میان من و او ز ایوان درست   یکی کوه گفتی ز آهن برُست     همیدون چُنو زد به سربر دو دست   شِگِفتی مرا در دل آمد شکست   225 ندانم چه شاید بُدَن زین سپس   که راز سپهری ندانست کس     چو کاوه برون شد ز درگاه شاه   برو انجمن گشت بازارگاه     همی برخروشید و فریاد خواند   جهان را سراسر سُوی داد خواند     از آن چرم کاهنگران پشتِ پای   بپوشند هَنگام زَخم دَرای     همان کاوه آن بر سر نیزه کرد   همانگه ز بازار برخاست گَرد   230 خروشان همی رفت نیزه بدست   که ای نامداران یزدان پرست     کسی کو هوای فِریدون کند   سر از بند ضحّاک بیرون کند     بپویید ، کین مهتر آهَرْمَن ست   جهان آفرین را به دل دشمن ست   232+ بدان بی بها ناسزاوار پوست   پدید آمد آوای دشمن ز دوست     همی رفت پیش اندرون مرد گُرد   جهانی برو انجمن شد نه خُرد     بدانست خود کافْرِیدون کجاست   سراندر کشید و همی رفت راست   235 بیامد به درگاه سالار نَو   بدیدنْدش از دور و برخاست عَو     چُن آن پوست بر نیزه بر دید کَی   به نیکی یکی اختر افگند پَی     بیاراست آنرا به دیبای روم   ز گوهر برو پَیکر و زرّ بوم     بزد بر سرِ خویش چون گِرد ماه   یکی فال فرّخ ، پَی افگند شاه     فرو هشت ازو سرخ و زرد و بنفش   همی خواندش کاویانی درَفش   240 از آن پس هرآنکس که بگرفت گاه   به شاهی به سر برنهادی کلاه     بران بی بها چرم آهنگران   برآویختی نوبنو گوهران     ز دیبای پرمایه و پرنیان   بران گونه گشت اختر کاویان     که اندر شب تیره چون شید بود   جهان را ازو دل پر اومید بود     بگشت اندرین نیز چندی جهان   همی بودنی داشت اندر نِهان   245 فِریدون چو گیتی بران گونه دید   جهان پیش ضحّاک وارونه دید     سُوی مادر آمد کمر بر میان   به سر برنِهاده کلاه کیان     که من رفتنی ام سوی کارزار   ترا جز نیایش مباد ایچ کار     ز گیتی جهان آفرین را پرست   بدو زن ز نیک و بد پاک دست     فرو ریخت آب از مژه مادرش   همی آفرین خواند بر داورش   250 به یزدان همی گفت : زِنهار من   سپردم ترا ای جهاندار من     بگردان ز جانش نهیب بدان   بپرداز گیتی ز نابخردان     فریدون سبک ساز رفتن گرفت   سَخُن را ز هر کس نِهفتن گرفت     برادر دو بودش ، دو فرّخ هَمال   ازو هر دو آزاده مِهتر بسال     یکی بود ازیشان کتایونْش نام   دگر نام بَرمایه ی شادکام   255 فریدون بدیشان سَخُن برگشاد   که خرّم زیید ای دِلیران و شاد     که گردون نگردد بجز بر بِهی   به ما بازگردد کلاه مِهی     بیارید داننده آهنگران   یکی گرز فرمای ما را گران     چو بگشاد لب هر دو بشناختند   به بازار آهنگران تاختند     هر آنکس کزان پیشه بُد نامجوی   بسوی فِریدون نِهادند روی   260 جهانجوی پرگار بگرفت زود   وُزان گرز ، پَیکر بدیشان نُمود     نگاری نگارید بر خاک پیش   همیدون بسان سر گاومیش     بدان دست بردند آهنگران   چو شد ساخته کارِ گرزِ گران     به پیش جهانجوی بردند گرز   فروزان بکردار خورشید برز     پسند آمدش کار پولادگر   ببخشیدْشان جامه و سیم و زر   265 بسی کردشان نیز فرّخ امید   بسی دادْشان مهتری را نُوید     که گر اَژدَها را کنم زیر خاک   بشویم شما را سر از گَرد پاک     جهان را همه سوی داد آوریم   چُن از نام دادار یاد آوریم

 

بستن این پنجره

شاهنامه - ضحاک - گفتار اندر زادن آفریدون از مادر

January 1942 Dr Arthur Arberry, a member of the Arabic Committee and Editor of The New Age, wrote to Mojtabi Minovi, who became a Persian announcer for the BBC and a noted specialist on the Shahnameh. On January 4th, Minovi replied to a letter from Arberry: I would like Zahak depicted like Hitler with Mussolini and Tojo (or some other Jap) as the two snakes growing from his shoulders. The first scene may show Hitler thus presented, with Iblis disguised as a young cook in front of him. He outlined the verses from the Shahnameh that could be transposed into a modern propaganda tale leading to the ultimate fall of the tyrant. Zahak tied and broken is loaded in a heap on a mare to be conducted to his dungeon on the Mount of Dama Vend: but that is for the future to see ... Although the verses I have suggested do not refer to the present day, I prefer them to any modern original verse, because they are Firdawsi's own verses, and they are known to every Persian. My people are accustomed to putting new interpretation to old and familiar quotations.  EM Postcards Kem prepared the posters between March and October 1942. He prepared the booklet of five postcards to coincide with the Teheran Conference, held in Iran between 28 November and 2 December 1943, and to which was an official observer. During the conference, Roosevelt, Churchill, and Stalin signed a Declaration on Iran that committed the three powers to Iran's independence. The story is told in depth by Valerie Holman, "Kem's Cartoons in the Second World War," History Today, March 2002. Hitler, embodying Zahhak, sits on a throne, with a blossoming tree in the background. Hitler exults in the conquest and punishment of his enemies. Hitler anxiously dreams of the arrival of three saviors on horseback. Kavah waves his leather flag before Hitler. Kavah represents the spirit of revolt, and his flag represents the triumph of good over evil. The tree is now in full leaf. Kavah, holding aloft his flag, leads a weary horse bearing a bound and crownless Hitler, while the three-horsed saviors ride alongside.

گفتار اندر زادن آفریدون از مادر   برآمد برین روزگاری دراز   کشید اَژدها را به تنگی فراز     خجسته فریدون ز مادر بزاد   جهان را یکی دیگر آمد نِهاد   110 ببالید برسان سرو سهی   همی تافت زو فرّ شاهنشهی     جهانجوی با فرّ جمشید بود   بکردار تابنده خورشید بود     جهان را چو باران به بایستگی   روان را چو دانش به شایستگی     به سربر همی گشت گردان سِپهر   شده رام با آفْریدون به مهر     همان گاو که ش نام بَرمایه بود   ز گاوان وُرا برترین پایه بود   115 ز مادر جدا شد چو طاوس نر   به هر موی بر تازه رنگی دگر     شده انجمن بر سرش بخردان   ستاره شناسان و هم موبدان     که کس در جهان گاو چونان ندید   نه از پیرسر کاردانان شَنید     زمین کرده ضحّاک پر گفت و گوی   به گِرد جهان بر همین جست و جوی     فریدون که بودش پدر آبتین   شده تنگ بر آبتین بر ، زمین   120 گریزان و ز خویشتن گشته سیر   برآویخت ناگاه در دام شیر     از آن روزبانان ناپاک مرد   تنی چند ، روزی بدو بازخَورد     گرفتند و بردند بسته چو یوز   بروبر سرآورد ضحّاک روز     خردمند مام فِرِیدون چو دید   که بر جفت او بر چُنان بد رسید     فرانک بُدش نام و فرخنده بود   به مهر فِرِیدون دل آگنده بود   125 دوان داغ دل خسته ی روزگار   همی رفت پویان بدان مرغزار     کجا نامور گاو بَرمایه بود   که نابسته بر تنْش پیرایه بود     به پیش نگهبان آن مرغزار   خروشید و بارید خون بر کنار     بدو گفت کین کودک شیرخوار   ز من روزگاری به زنهار دار     پدروارش از مادر اندرپذیر   وُ زین گاو نغزش بپرور به شیر   130 وُ گر پاره خواهی روانم تُراست   گروگان کنم جان بدانکت هواست     پرستنده ی بیشه و گاو نغز   چُنین داد پاسخ بدان پاک مغز     که چون بنده بر پیش فرزند تو   بباشم پذیرنده ی پند تو     فرانک بدو داد فرزند را   بگفتش بدو گفتنی پند را     سه سالش پدروار از آن گاو شیر   همی داد هُشیار زنهارگیر   135 نشد سیر ضحّاک از آن جست جوی   شد از گاو گیتی پر از گفت وگوی     دوان مادر آمد سُوی مرغزار   چُنین گفت با مرد زنهاردار     که اندیشه یی در دلم ایزدی   فراز آمده ست از ره بخردی     همی کرد باید کزان چاره نیست   که فرزند و شیرین روانم یکیست     ببُرّم پی از خاک جادوسْتان   شوم با پسر سوی هندوستان   140 شوم ناپدید از میان ِگروه   برم خوبرخ را به البرز کوه     بیاورد فرزند را چون نوند   چو غُرم ژیان سوی کوه بلند     یکی مرد دینی بران کوه بود   که از کار گیتی بی اندوه بود     فرانک بدو گفت کای پاکدین   منم سوگواری از ایران زَمین     بدان کین گرانمایه فرزند من   همی بود خواهد سر انجمن   145 ببُرّد سر و تاج ضحّاک را   سپارد کمربند او خاک را     ترا بود باید نگهبان اوی   پدروار لرزنده بر جان اوی     پذیرفت فرزند او نیک مرد   نیاورد هرگز بدو باد سرد     خبر شد به ضحّاک یک روزگار   از آن گاو بَرمایه و مرغزار     بیامد از آن کینه چون پیل مست   مران گاو بَرمایه را کرد پست   150 جز آن هرچه دید اندرو چارپای   بیفگند و زیشان بپرداخت جای     سبک سوی خان فِرِیدون شتافت   فراوان پژوهید و کس را نیافت     به ایوان او آتش اندرفگند   بپای اندرآورد کاخ بلند     چو بگذشت بر آفْرِیدون دوهشت   ز البرزکوه اندرآمد به دشت     بر مادر آمد پژوهید و گفت   که بگشای بر من نِهان از نِهفت   155 بگویی مرا تا که بودم پدر ؟   کیم من ؟ به تخم از کدامین گهر ؟     چه گویم کیم ، بر سرِ انجمن ؟   یکی دانشی داستانی بزن     فرانک بدو گفت کای نامجوی   بگویم تُرا هر چه گفتی بگوی     تو بشناس کز مرز ایران زَمین   یکی مرد بُد نام او آبتین     ز تخم کَیان بود و بیدار بود   خردمند و گُرد و بی آزار بود   160 ز طهمورثِ گُرد بودش نژاد   پدر بر پدر بر همی داشت یاد     پدر بُد ترا ، مر مرا نیک شوی   نبُد روز روشن مرا جز بدوی     چُنان بُد که ضحّاک جادوپرست   ز ایران به جان تو یازید دست     ازو من نِهانت همی داشتم   چه مایه به بَد روز بگذاشتم     پدرْت آن گرانمایه مرد جوان   فدا کرد پیش تو روشن روان   165 سرانجام رفتم سوی بیشه یی   که کس را نه زان بیشه اندیشه یی     یکی گاو دیدم چو باغ بهار   سراپای نیرنگ و رنگ و نگار     نگهبان او پای کرده به کَش   نشسته به پیش اندرون شاه فَش     بدو دادمت روزگاری دراز   همی پروردیدَت به بر بر به ناز     ز پستان آن گاو طاوس رنگ   برافراختی چون دلاور پلنگ   170 سرانجام از آن گاو و آن مرغزار   یکایک خبر شد بر شهریار     بیامد بکشت آن گرانمایه را   چُنان بی زبان مهربان دایه را     وُ ز ایوان ما تا به خورشید خاک   برآورد و کرد آن بلندی مَغاک     فِرِیدون برآشفت و بگشاد گوش   ز گفتار مادر برآمد به جوش     دلش گشت پردرد و سر پر ز کین   به ابرو ز خشم اندر آورد چین   175 چُنین داد پاسخ به مادر که شیر   نگردد مگر  بازمایش دِلیر     کنون کردنی کرد جادوپرست   مرا برد باید به شمشیر دست     بپویم به فرمان یزدان پاک   برآرم از ایوان ضحّاک خاک     بدو گفت مادر که این رای نیست   تُرا با جهان سر بسر پای نیست     جهاندار ضحّاک با تاج و گاه   میان بسته فرمان او را سپاه   180 چو خواهد ، ز هر کشوری صدهزار   کمربسته او را کند کارزار     جزاینست آیین و پیوند کین   جهان را به چشم جوانی مبین     که هر کو نبید جوانی چَشید   به گیتی جز از خویشتن را ندید     بدان مستی اندر دهد سر بباد   تُرا روز جز شاد و خرّم مباد برداشت از سایت آریا بوم

یادداشتهای پراکنده